به گزارش پایگاه خبری و تحلیلی «فلزاتآنلاین» و به نقل از پایگاه خبری «InvestingNews»، انجمن مطالعات بینالمللی سرب و روی در تازهترین چشمانداز خود پیشبینی کرده است که بازار جهانی سرب در سال ۲۰۲۶ با حجم مازاد عرضهای در حدود ۱۰۲ هزار تن مواجه شود. این رقم در حالی مطرح میشود که طی سالهای اخیر بازار این فلز عمدتا در وضعیتی نسبتا متعادل یا با نوسانات محدود در سمت عرضه و تقاضا سپری شده است و اکنون ورود به فاز مازاد عرضه میتواند پیامدهای مهمی برای تولیدکنندگان، مصرفکنندگان صنعتی و سرمایهگذاران به همراه داشته باشد.
رشد تقاضا؛ آهسته اما پایدار
براساس ارزیابیهای ارائهشده، تقاضای جهانی سرب تصفیهشده در سال ۲۰۲۶ احتمالا رشدی کمتر از یک درصد را تجربه خواهد کرد؛ اگرچه این نرخ رشد در مقایسه با برخی فلزات پایه دیگر چندان چشمگیر به نظر نمیرسد اما نشاندهنده تداوم نقش سرب در صنایع کلیدی است.
بخش عمده مصرف سرب همچنان در صنعت باتریهای اسید-سرب متمرکز است؛ فناوریای که با وجود گسترش باتریهای لیتیوم-یون در خودروهای الکتریکی، همچنان در خودروهای مجهز به موتورهای احتراق داخلی، سامانههای برق اضطراری (UPS)، زیرساختهای مخابراتی و سیستمهای ذخیره انرژی در مقیاس کوچک، از جایگاهی تثبیتشده و پایدار برخوردار است.
از سوی دیگر، در بسیاری از اقتصادهای نوظهور، روند افزایش تعداد خودروهای سواری و تجاری سبک همچنان ادامه دارد؛ امری که به طور مستقیم موجب تقویت تقاضا برای تعویض و جایگزینی باتریها میشود. علاوهبراین، افزایش نیاز به سیستمهای ذخیره انرژی پشتیبان برای مراکز داده، شبکههای مخابراتی و زیرساختهای شهری نیز مصرف پایدار سرب را تضمین میکند. با این حال، آهنگ این رشد به اندازهای نیست که بتواند اثر افزایش عرضه آن را خنثی کند.
افزایش عرضه؛ بازگشت ظرفیتهای غیرفعال و رشد تولید از معادن
در سمت عرضه، چشمانداز سال ۲۰۲۶ با بهبود تولید از معادن و افزایش ظرفیتهای ذوب و فرآوری سرب همراه است. طی سالهای گذشته، برخی پروژههای معدنی جدید به بهرهبرداری رسیده و یا ظرفیت تولید معادن فعلی این فلز پایه افزایش یافته است. همچنین در برخی از کشورها، واحدهای ذوب که پیشتر به دلیل محدودیتهای انرژی، هزینههای بالا یا تعمیرات اساسی فعالیت خود را کاهش داده بودند، اکنون به مدار تولید بازگشتهاند.
این افزایش عرضه، در شرایطی که تقاضا رشد ملایمی دارد، میتواند به افزایش حجم ذخایر در انبارهای بورسهای کالایی و حجم ذخایر سایر فعالان این بازار منجر شود. برآورد مازاد ۱۰۲ هزار تنی که از سوی انجمن مطالعات بینالمللی سرب و روی مطرح شده، بیانگر آن بوده که تعادل شکننده بازار ممکن است به نفع عرضه تغییر کند و فضای رقابتیتری میان تولیدکنندگان شکل بگیرد.
تاثیر مازاد عرضه بر بازار سرب
در بازار فلزات پایه، وضعیت مازاد عرضه معمولا به معنای شکلگیری فشار کاهشی بر قیمتهاست، در عین حال، شدت این فشار به عوامل متعددی ازجمله میزان حجم ذخایر انبارها، وضعیت اقتصاد جهانی و نوسانات ارزی بستگی دارد.
در خصوص فلز سرب، اگر وضعیت مازاد عرضه پیشبینیشده تحقق یابد، احتمال دارد قیمتها در سال جاری میلادی با محدودیت در مسیر رشد مواجه شوند یا حتی روندی نزولی را تجربه کنند.
با این حال، باید توجه داشت که بازار سرب نسبت به برخی دیگر از فلزات پایه از نوسانات شدید کمتری برخوردار است. ساختار مصرف این فلز که عمدتا در بخش باتری متمرکز است، نوعی ثبات در تقاضا برای آن ایجاد میکند. از این رو، هرگونه کاهش قیمت احتمالا تدریجی و تحت تاثیر روندهای کلان اقتصادی و نه ناشی از شوکهای ناگهانی در بازار سرب خواهد بود.
نقش بازیافت در توازن بازار سرب
یکی از ویژگیهای متمایز بازار سرب، سهم بالای بازیافت در تامین عرضه است. در حال حاضر بخش قابلتوجهی از سرب مصرفی جهان از طریق بازیافت باتریهای مستهلک تامین میشود.
این چرخه بازیافت که در بسیاری از کشورها به یک وضعیت بالندگی رسیده است، باعث شده بازار سرب در مقایسه با فلزاتی که وابستگی بیشتری به استخراج از معادن دارند، انعطافپذیری بالاتری داشته باشد.
در عین حال، افزایش ظرفیت بازیافت میتواند خود عاملی برای ارتقا ظرفیت عرضه سرب باشد. در همین راستا، افزایش نرخ جمعآوری و بازیافت باتریهای مستهلک، ورود حجم بیشتری از سرب ثانویه به بازار را به دنبال خواهد داشت و این امر میتواند به شکلگیری یا تشدید مازاد عرضه احتمالی بینجامد.
از این رو، اجرای سیاستهای زیستمحیطی و مقررات مرتبط با مدیریت پسماند در سال ۲۰۲۶ نقشی تعیینکننده در تحولات سمت عرضه سرب ایفا خواهند کرد.
چالشهای ساختاری و متغیرهای کلان
چشمانداز بازار سرب در سال جاری میلادی تنها به ارقام عرضه و تقاضا محدود نمیشود بلکه متغیرهای کلان اقتصادی نیز بر آن سایه افکندهاند. رشد اقتصادی جهانی، وضعیت بخش خودروسازی، سیاستهای پولی بانکهای مرکزی و تحولات ژئوپلیتیکی همگی میتوانند بر مصرف صنعتی این فلز اثرگذار باشند.
در صورتی که اقتصادهای بزرگ با کاهش رشد روبهرو شوند، تقاضای صنعتی نیز ممکن است کمتر از پیشبینیها محقق و وضعیت مازاد عرضه تشدید شود.
از سوی دیگر، هرگونه اختلال در زنجیره تامین، محدودیتهای انرژی یا سیاستهای حمایتی دولتها میتواند سمت عرضه بازار سرب را دستخوش تغییر کند. علاوهبراین، بازار فلزات پایه طی سالهای اخیر بارها نشان داده است که به شدت به تحولات سیاسی و اقتصادی حساس بوده و پیشبینیها ممکن است تحت تاثیر رویدادهای پیشبینینشده تغییر پیدا کند.
راهبرد تولیدکنندگان در شرایط مازاد عرضه
در شرایطی که احتمال مازاد عرضه مطرح است، تولیدکنندگان سرب ناگزیر خواهند بود در استراتژیهای خود بازنگری کنند. کاهش هزینههای تولید، بهینهسازی فرایندها، تنوعبخشی به بازارهای صادراتی و تمرکز بر محصولات با ارزش افزوده بالاتر، ازجمله اقداماتی است که میتواند حاشیه سود را در فضای رقابتی حفظ کند.
همچنین، برخی تولیدکنندگان ممکن است برنامههای توسعه ظرفیت خود را به تعویق بیندازند تا از تشدید وضعیت مازاد عرضه جلوگیری کنند. هماهنگی غیررسمی میان بازیگران بزرگ بازار سرب نیز میتواند در مدیریت عرضه موثر باشد. با این حال، بازار این فلز به اندازه برخی فلزات دیگر شاهد سازوکارهای رسمی محدودکننده در بخش تولید نیست.
تعادل شکننده بازار سرب در میانمدت
اگرچه سال ۲۰۲۶ ممکن است با مازاد نسبی عرضه برای بازار سرب همراه باشد اما چشمانداز میانمدت آن همچنان به تحولات حوزه فناوری و الگوی مصرف انرژی وابسته خواهد بود.
تداوم استفاده از باتریهای اسید-سرب در بخشهای خاص و همچنین رشد بازارهای نوظهور میتواند تقاضای پایدار سرب را تضمین کند. در مقابل، پیشرفت سریع فناوریهای جایگزین یا تغییرات اساسی در صنعت خودرو ممکن است سهم سرب را در برخی بخشها و صنایع کاهش دهد.
در مجموع، پیشبینی رشد ۰٫۹ درصدی تقاضا در کنار افزایش عرضه و احتمال مازاد ۱۰۲ هزار تنی، تصویری از بازاری ارائه میدهد که در حال ورود به دورهای از تعدیل و بازیابی است. این وضعیت نه نشانه بحران عمیق بلکه بیانگر گذار از دوره تعادل نسبی به مرحلهای با رقابت بیشتر و حاشیه سود محدودتر است.
بر این اساس، فعالان بازار سرب در سال ۲۰۲۶ باید با نگاهی واقعبینانه و مبتنی بر دادههای بهروز، تحولات عرضه و تقاضا را به دقت رصد کنند. در فضایی که رشد تقاضا آهسته اما پایدار است و حجم عرضه سرب با سرعت بیشتری افزایش مییابد، مدیریت ریسک، انعطافپذیری عملیاتی و تحلیل مستمر متغیرهای کلان اقتصادی کلید عبور موفق از این دوره برای فعالان بازار این فلز پایه خواهد بود.